دوشنبه ۳ اردیبهشت ۱۳۹۷

حرف مردم

آخرین اخبار

تبلیغ برندهای خارجی و تضعیف تولید ملی - پایگاه برهان

حمله به T-۴؛ تبیین سکوت مسئولان ایرانی و ضرورت‌های پاسخ‌دهی - پایگاه تبیین

افشاگری خرازی در مورد فیلم ایتالیایی

اجماع تحسین‌برانگیز - پایگاه بصیرت

شاخصۀ اصلی مدیر تراز انقلاب اسلامی - پایگاه برهان

نقش الگو‌های جهادی در تعمیق ریشه‌های هویتی جوانان

کفِ قاچاق پوشاک ۱ میلیارد دلار/مشاور شریعتمداری: این همه قاچاق از کوه و کمر ممکن نیست

میدان «چه کنم»

دستگیری کودک ٨ ساله به جرم سرقت از حساب بانکی پدرش

ترامپ در انتخابات ۲۰۲۰ نامزد نمی‌شود

استثنا در همه سازمان ها هست

نمیکت لرزان ۱۴ مربی لیگ برتری

کیمیا علیزاده مدال طلا را کسب کرد

کشف ۱/۵ تن مواد مخدر در البرز

جدال خونین مرد روستایی با پلنگ گرسنه

سورپرایز اتمی کره شمالی

ثبت درخواست‌ نقل و انتقال دانشجویی دانشگاه آزاد از تیرماه

رسالت دانشگاه در توسعه علوم با محور عقلانیت وحیانی بررسی می شود

هانس زیمر با جایزه استاینر تجلیل می‌شود

دایی:می‌خواهیم نایب قهرمان شویم

برای خرید آپارتمان در یوسف آباد چقدر باید پرداخت کرد؟

کیم جونگ اون: نمی‌خواهم صدام یا قذافی دوم باشم

عکس‌های جذاب تلسکوپ هابل از فاصله چهارهزار سال نوری منتشر شد + فیلم

جزئیات ورود &#۱۷۱;اورژانس اجتماعی&#۱۸۷; به آسیب‌های اجتماعی/ پایین بودن آمار کودک آزاری در ایران نسبت به سطح جهانی

آقای میرلوحی قاضی نیست/ نظر قوه قضاییه برای همه ما فصل‌الخطاب است

سهم آپارتمان‌های مختلف از معاملات خرید و فروش

ابرپروژه‌های صنعتی در ۴ سال آینده

دبیرکل سازمان‌ملل: بحران سوریه راه‌حل نظامی ندارد

ابومازن: به ترامپ اجازه نمی‌دهیم قدس را پایتخت اسرائیل بداند

۲ نفر توسط آتش‌نشانان همدانی نجات یافتند

حضور فرمانده لشکر ۳۰ پیاده گرگان در شورا/ لزوم تعامل بیشتر باارتش

ترمز گرانی مسکن چگونه کشیده می‌شود؟

امسال چقدر از بدهی‌های خارجی ایران سررسید می‌شود؟

مونتاژ خودرو؛ رشته‌ای با بیش از ۹ شغل قابل احراز

تلاوت ۲۸ قاری و حافظ در دومین روز مسابقات بین‌المللی قرآن/ برگزاری شب شعر قرآنی مشکات

دستگیری «خفاش شب» رشت

حمله مسلحانه به خودروی صلیب سرخ در یمن

کشف محموله شیرآلات قاچاق در مهران

زاوه:صنعت خودروسازی نیاز به انقلاب اساسی دارد

تأملی بر سفر سران اروپایی به آمریکا نابودی برجام با چاشنی لبخند!

کنایه ارزی روحانی به ترکان

زلزله ۴/۶ ریشتری، کرمان را لرزاند

اخبار تائید نشده از تیراندازی در نزدیکی کاخ شاه سعودی +فیلم

بازدید مهندسان قطری از امکانات کیش/ ورود وزیر ورزش به موقع بود

تبدیل بالشت به یورو آغازشد!

کش و قوس‌هایی در غروب برجام

خطرناک‌ترین نوع فراموشی در دنیا را بشناسید

بارسلونا مقتدرانه فاتح جام حذفی شد

جزئیات جدید از تیراندازی اطراف کاخ پادشاه عربستان

۱۲۳ تن فرآورده خام دامی در خراسان جنوبی توقیف شد

کد خبر: ۱۲۴۴۳۷
تاریخ انتشار: ۱۳۹۶/۱۱/۲۴
جستاری بر سریال &#۱۷۱;آئینه سیاه&#۱۸۷;

آرمان شهری که ویران می&#۱۷۳;شود

جامعه به تصویر کشیده شده در «آئینه سیاه» نفرت متراکم دارد، بی ­اخلاقی ­ها ارج و قرب پیدا می­کنند و در موزه به نمایش در می­آیند و تقدیر می­شوند. سرنوشت انسان­ها در چنین شرایطی با تیرگی، تباهی، نیستی و زندگی برزخ­گون پیوند می­خورد.
آرمان شهری که ویران می­شود,

«آئینه سیاه»[1] سریالی انگلیسی است که توجه زیاد منتقدان را به خود جلب کرده است. این سریالِ آنتولوژیک[2] که تاکنون چهار فصل آن منتشر شده از سوی IMDB به عنوان یکی از 250 سریال برتر تاریخ معرفی شده است. برخی شبکه­ها و سایت­های نقد فیلم نظیر متاکریبک[3] نیز نمرات خیره­کننده­ای به آن داده­اند. «آئینه سیاه» به طور انحصاری از سوی کمپانی نتفلیکس[4] تولید و پخش می­شود و چارلی بروکر[5] نویسنده مطرح بریتانیایی خالق آن است. این سریال به رابطه تیره و نافرجام نوع بشر و تکنولوژی می­پردازد.

اول: «آئینه سیاه» پیشرفت­های تکنولوژیک و سرخوشی بشر از این دستاوردها را به نمایش می­گذارد. انسان­ها در این سریال رفته رفته به تسخیر تکنولوژی­های دست ساز خود در می­آیند و توان رهایی از سیطره آن­ها را از دست می­دهند. تکنولوژی که در فرهنگ مدرنیته نوید راحتی و آسایش انسان­ها بود، در نهایت به عامل تخریب بشر و روابط انسانی بدل می­شود. بشر مدرن با استفاده از تکنولوژی در اندیشه رسیدن به آرمان­شهری[6] فارغ از سختی و رنج و تماما آسایش و سرخوشی بود. این در حالی است که در «آئینه سیاه» آن آرمان شهر به ویران­شهری[7] تیره و تار بدل می­شود.

جامعه تصویر شده در سریال «آئینه سیاه» ویران­شهری است که روابط انسانی نه بر اساس خرد جمعی مدرن، بلکه بر پایه چارچوب­های دگم و لایتغیر ماشین شکل می­گیرد. ارتباطات اجتماعی در این شرایط از یک سو افراطی و تصنعی و از سوی دیگر بی­ثبات است و از جامعه عقلانی وبری فرسنگ­ها فاصله دارد. مشخصه بارز چنین جامعه پسا پست مدرنی[8] حاکمیت بلامنازع ماشین در حضور انسان­هایی بی­روح و رباتیک با روابط اجتماعی شکننده و تکنولوژیک زده است.

تاریخ غرب همواره از ترسی دم می­زند که روز به روز بیشتر در لایه­های مختلف اجتماعی، سیاسی و فرهنگی نهادینه می­شود. وحشتی که روزی با کمونیسم توجیح می­شد و پس از آن با غیریت سازی از مسلمانان شکل گرفت، امروز با وحشت از هوش مصنوعی ساخت می­یابد. هوش مصنوعی در «آئینه سیاه» تا آنجا پیش می­رود که به آخرالزمانِ حذف فیزیکی نوع بشر و سیطره ماشین بر کره خاکی ختم می­شود. این سریال برخلاف رویکرد غالب فیلم­های هالیوودی روایت ایجابی برای نجات بشر از ویران­شهرِ گرفتار شده در آن ندارد و سرنوشت محتوم انسان را زیستن در سیاه چاله تکنولوژی به تصویر می­کشد.

دوم: رکن دیگر «آئینه سیاه» زیستِ طبیعی شده در واقعیت مجازی است. در این نوع از واقعیت، انسان­ها محکوم به زندگی در دنیایی با کیفیت و مناسبات تماما بشرساخته هستند؛ جهانی که واقعیت غیرانسانی نظیر خدا و طبیعت نقشی در آن ندارد. واقعیت مجازی به تصویر کشیده شده در این سریال محصول آرمان­شهرگراییِ شخصی شده است و هر کس مبتنی بر تجربه زیسته خود و نیازهای لذت­محور خود قادر به ساخت آن است. انسان در واقعیت مجازی خود دیگرانی را به خدمت می­گیرد تا خیال­پردازی­های کودکانه خود را تحقق بخشد. در این شرایط امکان رهایی از حاکمیت مطلق انسان بر انسان بسیار سخت و مبتنی بر بازی در قواعد تکنولوژیک است.

سوم: «آئینه سیاه» به پیروی از اندیشه لیبرال و نئولیبرال، جامعه­ای طبقاتی متشکل از فرودستان نگون بخت و فرادستان خوش­بختِ عموما سفیدپوست را به تصویر می­کشد. جامعه­ای که در آن طبقه مرفه سرمایه­دار امکانات و رفاه بیشتری را در مقایسه با سایر طبقات اجتماعی از آنِ خود کرده است، با این تفاوت که سرمایه او پول نیست، بلکه محبوبیتش در تکنولوژی شبکه­های اجتماعی است. امتیازات کسب شده در این نوع از تکنولوژیِ اساسا مجازی، بهره­مندی افراد جامعه را از پول، امکانات و فرصت­ها تعیین می­کند. امتیازاتی که با ظاهر انسان­ها و ارتباطات تصنعی و ساختگی به دست می­آید.

در این «جامعه طبقاتی تکنولوژیک» عقلانیت و خردِ جمعی حضور ندارد و روابط اخلاقی بی­معنا می­شود. اگر آدام اسمیت مبدع ایده دست نامرئی بازار تا آخر عمر دغدغه اخلاق­مداری را داشت یا اینکه فردریش هایک، پدر نئولیبرالیسم به نقش­پذیری دولت برای به­هنجار کردن بازار تاکید می­کرد، «آئینه سیاه» الگویی خشک و غیرمنعطف از بازار را به نمایش می­گذارد که سودمندی در آن برپایه دروغ و ریاکاری بنا شده است. شهروندان درجه دو و سه در جامعه طبقاتیِ تکنولوژیک، شهروندانی منزوی هستند که نتوانستند قاعده بازی را درک کنند و ناچارا یا از جامعه طرد شده­اند یا به زندان افتاده­اند. از دیگر سو، زمانی که محدودیت و سیطره تکنولوژیک در این جامعه برداشته می­شود، خودِ حقیقی روان­پریش و بی­اخلاقِ انسان­ها عیان می­شود.

چهارم: «لذت» در میان نیازهای مختلفی که تکنولوژی برای پاسخ به آن­ها به عرصه آمده است حرف اول را می­زند. «آئینه سیاه» نیز عموما چنین تصویری از کارکرد تکنولوژی به تصویر می­کشد؛ تکنولوژی قرار است نه تنها تصور رایج شما را از لذت و لذت بردن تغییر دهد، بلکه در مسیر افزایش جنون آمیز آن قدم می­گذارد. در این شرایط «لذت به مثابه دین» ظهور می­کند و به مذهب رسمی جامعه بدل می­شود. بنابراین همه مناسبات اجتماعی و فرهنگی بر پایه اصل لذت­گرایی تکنولوژیک سامان می­یابد. در این شرایط طبیعتا اخلاق­گرایی و اخلاق­مداری رخت بر می­بندد و اگر اخلاقی هم باشد، ساختگی است و در سایه تکنولوژی و ماشین و مناسبات تکنیک معنا می­یابد. جامعه به تصویر کشیده شده در «آئینه سیاه» نفرت متراکم دارد، بی ­اخلاقی ­ها ارج و قرب پیدا می­کنند و در موزه به نمایش در می­آیند و تقدیر می­شوند. سرنوشت انسان­ها در چنین شرایطی با تیرگی، تباهی، نیستی و زندگی برزخ­گون پیوند می­خورد.

پی نوشت:

[1] Black Mirror                           

[2] مجموعه­های تلویزیونی و رادیویی که هر قسمت آن داستان و بازیگرانی متفاوت دارد.

[3] www.metacritic.com

[4] Netflix

[5] Charlie Brooker

[6] Utopia

[7] Dystopia

[8] Post post-modern

نویسنده:

دکتر محسن گودرزی: مدرس و پژوهشگر علوم ارتباطات و رسانه

انتهای متن/

برچسب ها:



نظر شما
نام:
ایمیل:  
وب سایت:
نظر*: