یکشنبه ۲۹ بهمن ۱۳۹۶

حرف مردم

آخرین اخبار

7 شهید گمنام در خراسان شمالی آرام می گیرند

مرگ دلخراش کارگر شهرداری هنگام جمع کردن زباله

تصویربرداری &#۱۷۱;آنام&#۱۸۷; برای بار سوم متوقف شد/ فشار کاری مضاعف پس از نوروز

سکولارها به دنبال احیای گفتمان آتاتورکی در ترکیه

باشگاه‌های عربستانی و قطری به دنبال جذب شوالیه پرسپولیس

دمتون گرم بچه پول دارهای «یک شبه»!

وزیر دفاع ایتالیا از کاهش نظامیان این کشور در افغانستان خبر داد

ماجرای کشف "بمب‌" در هواپیما در سال ۸۸ توسط سپاه

سقف منابع درآمدی دولت در بودجه ۹۷ تصویب شد

عکس/ هدیه هندی‌ها به روحانی

چرا والیبال ایران از جام واگنر کنار گذاشته شد؟

آنها که وابسته‌ترند محتاج‌ترند!

حقوق معلمان ابتدایی باید از میانگین حقوق کارکنان دولت بیشتر شود

هسلر: صاحبخانه‌ام در مشهد برایم غذا آورد

کتابی که رهبر انقلاب توصیه‌ کردند خانم‌ها بخوانند به چاپ ششم رسید

گناه این «ابراهیم» نیز بت‌‏شکنی است

درگیری ۲ جوان بجنوردی رنگ خون گرفت

ناگفته‌هایی از مرد ۶ میلیارد دلاری بازار ارز

سقوط ۲۰۶ به گودالی ۱۲متری در ولنجک در نیمه‌شب ۲۸ بهمن/ عکس

سوالات و کلیدآزمون ای پی تی دانشگاه آزاد منتشر شد

امید جدید در دل خانواده ستایش قریشی

تشکیل شعبه ویژه رسیدگی به جرایم بهداشتی و دامپزشکی در دادسرای قم

عکس/ کشف دوربین‌ جاسوسی رژیم صهیونیستی

مجلس‌اعلای‌عراق:ملت‌ودولت ایران قادر به خنثی‌کردن توطئه‌های آمریکا و اسرائیل هستند

چراغ سبز اوراق سپرده‌ریالی به بازار پول

بررسی لایحه بودجه ۹۷ در دستور کار مجلس قرار گرفت

پاسخ صدراعظم نوری به شایعه استفعای نجفی

نجفی می‌رود؛ نجفی می ماند

خیانت به خاطر بی توجهی همسر +عکس

ناگفته‌هایی از مرد ۶ میلیارد دلاری بازار ارز

جزئیات رسوایی جنسی در سازمان &#۱۷۱;پزشکان بدون مرز&#۱۸۷;

چرا والیبال ایران از جام واگنر کنار گذاشته شد؟

پاسخ صدراعظم نوری به شایعه استفعای نجفی

عکس/ فرود بدون چرخ هواپیما در فرودگاه مشهد

تازه‌ترین رمان نویسنده برنده نوبل ۲۰۱۴ به ایران رسید

متلک جدید به ساکت و اظهارتش درباره لباس تیم ملی!

ساخت ایران| دوربین حرارتی RU-۲۰ + عکس

ریشه‌های دلار ۴۹۰۰ تومانی در کجاست؟

حفظ نظام از دیدگاه امام خمینی و ارتباط آن با ابعاد مختلف فکری ایشان

تحلیل حقوقی و اقتصادی سود معین در مضاربه بانکی

کوچ دادگاه‌های تجدیدنظر استان تهران از پایین‌شهر به بالاشهر

خرید خودرو هم به تعیین تکلیف ارز موکول شد/بازار کم‌رونق شب عید

تعامل و تقابل تاریخی اسلام و مسیحیت در غرب

کشف ۱۲ کیلوگرم تریاک در هرسین

فیلم‌های تلویزیون در تعطیلات/ پخش &#۱۷۱;دل‌شکسته&#۱۸۷; و &#۱۷۱;بوسیدن روی ماه&#۱۸۷;

بی‌علامت‌ترین سرطان بدن را بشناسید

فعالیت های بین المللی استاندارد بیشتر می شود

ایجاد شهرک تخصصی طلا و جواهر آذربایجان شرقی در حال بررسی است

یادواره گرامیداشت اولین شهیدمدافع حرم کهگیلویه وبویراحمد برگزارشد

کد خبر: ۱۲۴۴۳۷
تاریخ انتشار: ۱۳۹۶/۱۱/۲۴
جستاری بر سریال &#۱۷۱;آئینه سیاه&#۱۸۷;

آرمان شهری که ویران می&#۱۷۳;شود

جامعه به تصویر کشیده شده در «آئینه سیاه» نفرت متراکم دارد، بی ­اخلاقی ­ها ارج و قرب پیدا می­کنند و در موزه به نمایش در می­آیند و تقدیر می­شوند. سرنوشت انسان­ها در چنین شرایطی با تیرگی، تباهی، نیستی و زندگی برزخ­گون پیوند می­خورد.
آرمان شهری که ویران می­شود,

«آئینه سیاه»[1] سریالی انگلیسی است که توجه زیاد منتقدان را به خود جلب کرده است. این سریالِ آنتولوژیک[2] که تاکنون چهار فصل آن منتشر شده از سوی IMDB به عنوان یکی از 250 سریال برتر تاریخ معرفی شده است. برخی شبکه­ها و سایت­های نقد فیلم نظیر متاکریبک[3] نیز نمرات خیره­کننده­ای به آن داده­اند. «آئینه سیاه» به طور انحصاری از سوی کمپانی نتفلیکس[4] تولید و پخش می­شود و چارلی بروکر[5] نویسنده مطرح بریتانیایی خالق آن است. این سریال به رابطه تیره و نافرجام نوع بشر و تکنولوژی می­پردازد.

اول: «آئینه سیاه» پیشرفت­های تکنولوژیک و سرخوشی بشر از این دستاوردها را به نمایش می­گذارد. انسان­ها در این سریال رفته رفته به تسخیر تکنولوژی­های دست ساز خود در می­آیند و توان رهایی از سیطره آن­ها را از دست می­دهند. تکنولوژی که در فرهنگ مدرنیته نوید راحتی و آسایش انسان­ها بود، در نهایت به عامل تخریب بشر و روابط انسانی بدل می­شود. بشر مدرن با استفاده از تکنولوژی در اندیشه رسیدن به آرمان­شهری[6] فارغ از سختی و رنج و تماما آسایش و سرخوشی بود. این در حالی است که در «آئینه سیاه» آن آرمان شهر به ویران­شهری[7] تیره و تار بدل می­شود.

جامعه تصویر شده در سریال «آئینه سیاه» ویران­شهری است که روابط انسانی نه بر اساس خرد جمعی مدرن، بلکه بر پایه چارچوب­های دگم و لایتغیر ماشین شکل می­گیرد. ارتباطات اجتماعی در این شرایط از یک سو افراطی و تصنعی و از سوی دیگر بی­ثبات است و از جامعه عقلانی وبری فرسنگ­ها فاصله دارد. مشخصه بارز چنین جامعه پسا پست مدرنی[8] حاکمیت بلامنازع ماشین در حضور انسان­هایی بی­روح و رباتیک با روابط اجتماعی شکننده و تکنولوژیک زده است.

تاریخ غرب همواره از ترسی دم می­زند که روز به روز بیشتر در لایه­های مختلف اجتماعی، سیاسی و فرهنگی نهادینه می­شود. وحشتی که روزی با کمونیسم توجیح می­شد و پس از آن با غیریت سازی از مسلمانان شکل گرفت، امروز با وحشت از هوش مصنوعی ساخت می­یابد. هوش مصنوعی در «آئینه سیاه» تا آنجا پیش می­رود که به آخرالزمانِ حذف فیزیکی نوع بشر و سیطره ماشین بر کره خاکی ختم می­شود. این سریال برخلاف رویکرد غالب فیلم­های هالیوودی روایت ایجابی برای نجات بشر از ویران­شهرِ گرفتار شده در آن ندارد و سرنوشت محتوم انسان را زیستن در سیاه چاله تکنولوژی به تصویر می­کشد.

دوم: رکن دیگر «آئینه سیاه» زیستِ طبیعی شده در واقعیت مجازی است. در این نوع از واقعیت، انسان­ها محکوم به زندگی در دنیایی با کیفیت و مناسبات تماما بشرساخته هستند؛ جهانی که واقعیت غیرانسانی نظیر خدا و طبیعت نقشی در آن ندارد. واقعیت مجازی به تصویر کشیده شده در این سریال محصول آرمان­شهرگراییِ شخصی شده است و هر کس مبتنی بر تجربه زیسته خود و نیازهای لذت­محور خود قادر به ساخت آن است. انسان در واقعیت مجازی خود دیگرانی را به خدمت می­گیرد تا خیال­پردازی­های کودکانه خود را تحقق بخشد. در این شرایط امکان رهایی از حاکمیت مطلق انسان بر انسان بسیار سخت و مبتنی بر بازی در قواعد تکنولوژیک است.

سوم: «آئینه سیاه» به پیروی از اندیشه لیبرال و نئولیبرال، جامعه­ای طبقاتی متشکل از فرودستان نگون بخت و فرادستان خوش­بختِ عموما سفیدپوست را به تصویر می­کشد. جامعه­ای که در آن طبقه مرفه سرمایه­دار امکانات و رفاه بیشتری را در مقایسه با سایر طبقات اجتماعی از آنِ خود کرده است، با این تفاوت که سرمایه او پول نیست، بلکه محبوبیتش در تکنولوژی شبکه­های اجتماعی است. امتیازات کسب شده در این نوع از تکنولوژیِ اساسا مجازی، بهره­مندی افراد جامعه را از پول، امکانات و فرصت­ها تعیین می­کند. امتیازاتی که با ظاهر انسان­ها و ارتباطات تصنعی و ساختگی به دست می­آید.

در این «جامعه طبقاتی تکنولوژیک» عقلانیت و خردِ جمعی حضور ندارد و روابط اخلاقی بی­معنا می­شود. اگر آدام اسمیت مبدع ایده دست نامرئی بازار تا آخر عمر دغدغه اخلاق­مداری را داشت یا اینکه فردریش هایک، پدر نئولیبرالیسم به نقش­پذیری دولت برای به­هنجار کردن بازار تاکید می­کرد، «آئینه سیاه» الگویی خشک و غیرمنعطف از بازار را به نمایش می­گذارد که سودمندی در آن برپایه دروغ و ریاکاری بنا شده است. شهروندان درجه دو و سه در جامعه طبقاتیِ تکنولوژیک، شهروندانی منزوی هستند که نتوانستند قاعده بازی را درک کنند و ناچارا یا از جامعه طرد شده­اند یا به زندان افتاده­اند. از دیگر سو، زمانی که محدودیت و سیطره تکنولوژیک در این جامعه برداشته می­شود، خودِ حقیقی روان­پریش و بی­اخلاقِ انسان­ها عیان می­شود.

چهارم: «لذت» در میان نیازهای مختلفی که تکنولوژی برای پاسخ به آن­ها به عرصه آمده است حرف اول را می­زند. «آئینه سیاه» نیز عموما چنین تصویری از کارکرد تکنولوژی به تصویر می­کشد؛ تکنولوژی قرار است نه تنها تصور رایج شما را از لذت و لذت بردن تغییر دهد، بلکه در مسیر افزایش جنون آمیز آن قدم می­گذارد. در این شرایط «لذت به مثابه دین» ظهور می­کند و به مذهب رسمی جامعه بدل می­شود. بنابراین همه مناسبات اجتماعی و فرهنگی بر پایه اصل لذت­گرایی تکنولوژیک سامان می­یابد. در این شرایط طبیعتا اخلاق­گرایی و اخلاق­مداری رخت بر می­بندد و اگر اخلاقی هم باشد، ساختگی است و در سایه تکنولوژی و ماشین و مناسبات تکنیک معنا می­یابد. جامعه به تصویر کشیده شده در «آئینه سیاه» نفرت متراکم دارد، بی ­اخلاقی ­ها ارج و قرب پیدا می­کنند و در موزه به نمایش در می­آیند و تقدیر می­شوند. سرنوشت انسان­ها در چنین شرایطی با تیرگی، تباهی، نیستی و زندگی برزخ­گون پیوند می­خورد.

پی نوشت:

[1] Black Mirror                           

[2] مجموعه­های تلویزیونی و رادیویی که هر قسمت آن داستان و بازیگرانی متفاوت دارد.

[3] www.metacritic.com

[4] Netflix

[5] Charlie Brooker

[6] Utopia

[7] Dystopia

[8] Post post-modern

نویسنده:

دکتر محسن گودرزی: مدرس و پژوهشگر علوم ارتباطات و رسانه

انتهای متن/

برچسب ها:



نظر شما
نام:
ایمیل:  
وب سایت:
نظر*: